Ўзбекистон халқига байрам табриги

Қадрли ватандошлар!

Аввало, сиз, азизларни, сизлар орқали бутун халқимизни улуғ айём – Ўзбек тили байрами куни билан чин қалбимдан самимий муборакбод этаман.

Албатта, кейинги йилларда мамлакатимизда янгича руҳда кенг нишонланаётган бу байрамнинг алоҳида файзи ва шукуҳи борлигини барчамиз яхши биламиз. Ушбу қутлуғ санада миллий қадриятларимиз гултожи бўлган она тилимизнинг тарихимиз ва тақдиримиз, бугунги ҳаётимиздаги ўрни ва аҳамиятини, уни ривожлантириш борасида олдимизда турган долзарб вазифаларни янада чуқур ҳис этамиз.

Азиз дўстлар!

Сўнгги йилларда Ўзбекистонда барча соҳа ва тармоқлар каби она тилимиз қадри ва нуфузини янада ошириш борасидаги сиёсат ва амалий ишларимиз ҳам янги босқичга кўтарилаётганидан хабардорсиз. Бунинг тасдиғини ўзбек тилининг давлат тили сифатидаги мақоми ва обрў-эътиборини тубдан ошириш бўйича қабул қилинган тарихий фармон ва қарорлар мисолида яққол кўриш мумкин.

Ана шундай саъй-ҳаракатларимиз натижасида она тилимиз нафақат мамлакатимизда, балки жаҳон миқёсида ҳам ўзининг муносиб ўрни ва мавқеига эга бўлиб бормоқда. Айниқса, она тилимиз Бирлашган Миллатлар Ташкилотининг юксак минбарида, улкан сиёсий саммит ва учрашувларда баралла янграб, тинчлик, дўстлик ва ҳамкорлик воситасига айланиб бораётгани барчамизни қувонтиради.

Вазирлар Маҳкамаси таркибида Давлат тилини ривожлантириш департаменти ҳамда Ўзбек тилини ривожлантириш жамғармаси самарали фаолият кўрсатиб, ғоят муҳим бу соҳадаги ишларни мувофиқлаштириб келмоқда.

Алишер Навоий номидаги Тошкент давлат ўзбек тили ва адабиёти университети таркибида амалий филология ва компьютер лингвистикаси бўйича янги йўналишлар очилиб, ўзбек тилини турли соҳаларда қўллашга оид тадқиқотлар амалга оширилмоқда. Олийгоҳ қошида Давлат тилида иш юритиш асосларини ўқитиш ва малака ошириш маркази, 6 та махсус ўқув курси ҳамда Алишер Навоий халқаро жамғармаси ташкил этилгани ҳам айни шу мақсадларга қаратилгани билан диққатга сазовордир.

Ана шу ишларнинг узвий давоми сифатида яқин келгусида асосий вазифаси чет элларда ўзбек тили, маданияти ва миллий анъаналаримизни кенг оммалаштириш, гуманитар алоқаларни мустаҳкамлашдан иборат бўлган Алишер Навоий халқаро институти фаолияти йўлга қўйилади.

Ўтган қисқа даврда ўзбек тилини чуқур ўрганиш ва ўргатишга хизмат қиладиган 16 та китоб, жумладан, 9 та луғат нашр қилинганини алоҳида қайд этиш лозим. Айни вақтда 5 жилддан иборат “Ўзбек тилининг изоҳли луғати” фундаментал тадқиқоти вазирлик ва идоралар, таълим-тарбия масканларига, мамлакатимизнинг чет элдаги дипломатик ваколатхона ва консуллик муассасаларига етказилди. Шунингдек, чет эл фуқаролари ва юртдошларимизга ўзбек тилини ўргатадиган онлайн платформа,
ўзбек тили изоҳли луғатининг мобиль иловаси, хориждаги ватандошларимиз учун махсус веб-сайт яратилгани ҳам албатта муҳим аҳамиятга эга.

Ўзбекистоннинг Туркий тилли давлатлар ҳамкорлик кенгашига аъзо бўлгани Ташкилот доирасида иқтисодий алоқаларни кучайтириш билан бирга, туркий тиллар, хусусан, ўзбек тилининг халқаро нуфузини оширишга хизмат қилмоқда. Мамлакатимиз ташаббуси билан мазкур ташкилотнинг Алишер Навоий номидаги халқаро мукофоти таъсис этилгани буюк аждодимиз хотираси ва бебаҳо меросига, шундай улуғ зотларни вояга етказган халқимизга бўлган юксак ҳурмат-эҳтиром ифодасидир.

Бугунги кунда мамлакатимизда 150 та миллий маданий марказ иш юритаётгани, ўзбек тили билан бирга, қорақалпоқ, рус, қозоқ, қирғиз, тожик, туркман тилларида оммавий ахборот воситалари фаолият кўрсатаётгани, мактабларимизда таълим-тарбия жараёни 7 та тилда олиб борилаётгани дунё амалиётидаги ноёб тажриба эканини таъкидлаш ўринлидир. Юртимизда чет тилларга ихтисослашган ҳамда ўқув машғулотлари хорижий тилларда ўтиладиган таълим масканлари сони ортиб бораётгани ҳам шу соҳадаги муҳим ўзгаришлар натижасидир.

Муҳтарам ватандошлар!

Ўзбек тилини янада ривожлантириш, унинг давлат тили сифатидаги ўрни ва нуфузини янада мустаҳкамлаш борасида олдимизда катта ва масъулиятли вазифалар турганини барчамиз яхши англаймиз.

Ҳозирги кунда мамлакатимизда яшаётган турли миллат вакиллари ва чет эл фуқароларида ўзбек тилини ўрганишга қизиқиш ва эътибор ортиб бораётганини ҳисобга олиб, улар учун махсус дарслик, луғат ва қўлланмалар, видео ва аудиоматериаллар ҳажмини ошириш бўйича ишларни янада кучайтиришимиз зарур.

Ўзбек тили жонажон Ватанимизда яшаётган барча фуқароларимиз учун азиз ва қадрли тилга айланиши, унинг жозибадорлигини ошириш учун барча куч ва имкониятларни сафарбар этишимиз, бу мақсадда нафақат маънавий, шу билан бирга, моддий рағбатлантириш чораларини ҳам кенг қўллашимиз даркор. Хусусан, тилшунос ва луғатшунос олимларимизнинг, шоир-адибларимизнинг ушбу соҳадаги машаққатли ва шарафли меҳнатини муносиб қадрлаш, уларнинг илмий тадқиқотлари, дарслик ва қўлланмалари, китоб ва рисолаларини давлат буюртмаси шаклида нашр этиш ва кенг жамоатчиликка етказиб бериш учун алоҳида дастур ишлаб чиқиб, амалга оширишимиз зарур.

Давлат тилига оид барча маълумотларни ўзида жамлаган Ўзбек тили миллий корпусини яратишни тезлаштириш, она тилимизни Интернет глобал тармоғида оммалаштириш ва ушбу маконда мустаҳкам ўрин эгаллашини таъминлаш, дастурий маҳсулотларнинг ўзбекча иловаларини яратиш ишларини жадаллаштириш ҳам олдимизда турган долзарб вазифадир.

Азиз ва муҳтарам юртдошларим!

Ҳозирги кунда Янги Ўзбекистонни барпо этишга қаратилган эзгу интилиш ва ҳаракатларимиз ҳал қилувчи босқичга кўтарилмоқда. Бу йўлда миллий ўзлигимиз, ғурур-ифтихоримиз тимсоли бўлган она тилимиз, ҳеч шубҳасиз, беқиёс куч-қудрат ва илҳом манбаи бўлиб хизмат қилади.

Ана шундай ҳаётий эътиқод ва буюк мақсад билан яшаётган халқимиз доимо омон бўлсин!

Сизларни бугунги байрам билан яна бир бор табриклаб, барчангизга сиҳат-саломатлик, бахту саодат, хонадонларингизга тинчлик-омонлик, файзу барака тилайман.

Она тилимиз мангу яшасин! https://president.uz/uz/lists/view/4712

Шавкат Мирзиёев

Ўзбекистон Республикаси Президенти

Gerb
Flag

O'zbekiston Davlat gerbi

O'zbekiston gerbi ko'p asrlik milliy va davlat tajribasi va an'analarini inobatga olgan holda ishlab chiqilgan. "O'zbekiston Respublikasining Davlat gerbi to'g'risida" qonun 1992 yil 2 iyulda O'zbekiston Respublikasi Oliy Kengashining o'ninchi sessiyasida qabul qilingan. Gerbning markazida qanotli Humo qushi tasvirlangan - o'zbek mifologiyasida bu baxt va ozodalik timsolidir. O'zbek shoiri Alisher Navoiy Humo qushini barcha tirik mavjudotlarning eng yaxshisi deb tasvirlagan. Gerbning yuqori qismida oktaedr, respublikaning tasdiqlanganligini bildiruvchi ramziy, ichida - yulduzli yarim oy. Quyosh tasviri O'zbekiston davlatining yo'lini yorituvchi, shuningdek, respublikaning betakror tabiiy-iqlim sharoitini aks ettiruvchi yorug'likni anglatadi. Qush ostida tasvirlangan ikki daryo Amudaryo va Sirdaryo bo'lib, ular O'zbekiston hududidan oqib o'tadi. Quloqlar - bu nonning ramzi, O'zbekistonning asosiy boyligini tavsiflovchi ochiq paxta po'stlog'i bor g'o'zapoyalar. Paxta quloqlari va davlat bayrog'ining lentasi bilan o'ralgan paxta qutilari respublikada istiqomat qilayotgan xalqlarning birlashishini anglatadi.

O'zbekiston davlat bayrog'i

1991 yil 18-noyabr O'zbekiston Respublikasi yangi Davlat bayrog'iga ega bo'ldi. U to'yingan ko'k, oq va yashil ranglarning uchta gorizontal izometrik chizig'idan iborat. Oq chiziq yuqorida va pastda qizil chiziqlar bilan qirrali. Uzunlikning kenglikka nisbati 2: 1. Yuqori ko'k chiziqda oq yarim oy va 12 oq yulduz mavjud. Bayroqning moviy rangi osmon va suvni - hayotning ikkita asosiy manbai. Bundan tashqari, ko'k - bu o'zbeklar yashaydigan turkiy xalqlarning asl rangidir. 14-asrning so'nggi o'n yilligi - 15-asr boshlarida mashhur Temur (Tamerlan) boshqargan poytaxti Samarqanddagi Markaziy Osiyo davlati bayrog'ining rangi ko'k edi. Shunday qilib, ko'k bar respublika hayotining timsoli va tarixiy davomiylik belgisidir. Bayroqning oq tasmasi respublika aholisi uchun an'anaviy tinchlik timsolidir, yaxshi sayohat qilish istagi (fikrlar va harakatlarning axloqiy pokligi). Yashil - bu tabiatning rangi, yangi hayot (Navro'z) va unumdorlik. Bundan tashqari, yashil rang Islomning rangidir. Uning paydo bo'lishi uzoq tarixga ega bo'lib, O'rta Osiyo VIII asrda A.D. Frantsiyadan Xitoygacha cho'zilgan Arab xalifaligining bir qismi bo'ldi. Yuqoridagi va pastdagi o'rta (oq) chiziq bilan qoplangan qizil chiziqlar har bir tirik organizmning hayotiyligini ta'kidlaydi. Bu kuch bizning yaxshi, pok fikrlarimizni abadiy osmon va erdagi haqiqiy harakatlar bilan bog'laydi. Bundan tashqari, odamlar bu ikki chiziqni "qon tomirlari" deb hisoblashadi - Amudaryo va Sirdaryo. O'zbekiston bayrog'idagi yosh hilol yangi tug'ilgan mustaqil musulmon respublikasining ramzi sifatida qabul qilinadi. Barcha millatlar bayrog'idagi 12 yulduz bulutsiz osmonning ramzi sifatida qabul qilingan. Tiniq osmon - tinchlik, yorug'lik, farovonlik. 12 yulduzning ulug'lanishi bahorning boshlanish vaqti bo'lgan Navro'zdan boshlangan quyoshli yilni eslatadi. Ushbu taqvimning barcha oylarining nomlari (Hamal, Sovr, Javza, Saraton, Asad va boshqalar) bir vaqtning o'zida osmondagi 12 burj burjining nomidir. Shuni ta'kidlash kerakki, 12 yulduzning ramziyligi diniy mazhablar va sezgi bilan hech qanday aloqasi yo'q. XV asr davlat arbobi va olimi va astronomi Ulug'bekning yulduzlar katalogiga ko'ra, yil davomida Quyoshning ufqda harakatlanishi 12 ta yulduzning joylashuvi bilan aniqlanadi. O‘zbekistonda 12 yillik quyosh aylanishi Muchal deb nomlangan. Sharq faylasuf olimlarining fikriga ko'ra, 12 raqami inklyuziya va mukammallikning belgisidir. Biz yashayotgan dunyo 4 unsurdan iborat, deb taxmin qilinadi: er, havo, suv va olov, uchta balandlikda: erda, osmonda va osmon bilan er o'rtasida. Uchta darajaga ko'paytirilgan 4 element 12 raqamini beradi, shu bilan hayot davom etayotgan butun koinotni qamrab oladi. Shu sababli, bayroqdagi 12 yulduzni qamrab olish va mukammallikni ramziy istak deb tushunish kerak. Faylasuf Mirsand Barakning ko'rsatmalari va taniqli tarixchi Xondemirning yozuvlari, shuningdek, davlatni boshqarishda davlat arboblari tomonidan boshqarilishi kerak bo'lgan 12 eng muhim qoidalar haqida gapiradi: rostgo'ylik, adolat, ixtiloflarga, bag'rikenglik, axloq, sadoqat va boshqa insoniy fazilatlar.

O'zbekiston Respublikasining madhiyasi

O'zbekiston Respublikasi Davlat madhiyasining matni va musiqasi O'zbekiston Respublikasining 1992 yil 10 dekabrdagi 768-XII-sonli "O'zbekiston Respublikasining Davlat madhiyasi to'g'risida" gi Qonuni bilan tasdiqlangan. O'zbekiston Respublikasining Davlat madhiyasi O'zbekiston Respublikasining davlat suvereniteti timsolidir. O'zbekiston Respublikasining Davlat madhiyasini chuqur hurmat qilish - O'zbekiston Respublikasi har bir fuqarosining vatanparvarlik burchidir.

Musiqasi - Mutal Burxonov
So'zi - Abdulla Oripov

Серқуёш, ҳур ўлкам, элга бахт, нажот,
Сен ўзинг дўстларга йўлдош, меҳрибон!
Яшнагай то абад илму фан, ижод,
Шуҳратинг порласин токи бор жаҳон!

Naqorat:

Олтин бу водийлар — жон Ўзбекистон,
Аждодлар мардона руҳи сенга ёр!
Улуғ халқ қудрати жўш урган замон,
Оламни маҳлиё айлаган диёр!

Бағри кенг ўзбекнинг ўчмас иймони,
Эркин, ёш авлодлар сенга зўр қанот!
Истиқлол машъали, тинчлик посбони,
Ҳақсевар, она юрт, мангу бўл обод!

Naqorat:

Олтин бу водийлар — жон Ўзбекистон,
Аждодлар мардона руҳи сенга ёр!
Улуғ халқ қудрати жўш урган замон,
Оламни маҳлиё айлаган диёр!

[bvi]